Về dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật tổ chức chính quyền địa phương

Đăng ngày: 11/07/2019
​Thường trực HĐND tỉnh đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến vào dự án Luật và tổng hợp ý kiến gửi Đoàn Đại biểu Quốc hội.

​     Các nội dung góp ý cụ thể như sau:

    1. Về thẩm quyền của Thường trực HĐND
    Chức năng và tên gọi của cơ quan Thường trực của HĐND nói lên thẩm quyền của Thường trực HĐND là cơ quan thực hiện nhiệm vụ của cơ quan Thường trực thay mặt HĐND xử lý công việc trong thời gian HĐND không tổ chức kỳ họp họp. Nghị quyết số 629/2019/UBTVQH14 đã khẳng định rõ: “Đối với các vấn đề thuộc thẩm quyền của HĐND có tính cấp bách, cần quyết định ngay, phát sinh trong thời gian giữa hai kỳ họp thường lệ của HĐND thì Thường trực HĐND tự mình hoặc theo yêu cầu của Chủ tịch UBND cùng cấp hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu HĐND quyết định triệu tập kỳ họp bất thường của HĐND để xem xét, quyết định” do đó hiện nay Thường trực HĐND các cấp không xử lý các vấn đề phát sinh giữa hai kỳ họp. Tuy nhiên, thực tế các vấn đề phát sinh thì diễn ra thường xuyên, bên cạnh đó có những vấn đề nhỏ, không cần thiết phải tổ chức cả một kỳ họp bất thường để quyết định như điều chỉnh nguồn vốn nhỏ nhưng dư hoặc chưa kịp thực hiện từ dự án A sang dự án B; địa phương C sang địa phương B; chuyển kinh phí từ nguồn E sang F ….Vì vậy, đề nghị quy định HĐND có thể ủy quyền cho Thường trực HĐND cấp mình thực hiện nhiệm vụ là một quy định cần thiết để đúng với chức năng và tên gọi của cơ quan Thường trực của HĐND.
    2. Quy định về tổ chức và hoạt động của Tổ đại biểu
    IMG_6359.JPG
                     Một phiên họp của Thường trực HĐND

    Giám sát Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân là một nhiệm vụ mới và khó vì lần đầu tiên được ghi nhận trong Luật và chưa có tiền lệ. 
Quy định hiện nay, Tổ đại biểu là 1 trong 5 chủ thể giám sát nhưng cách thức tiến hành, địa vị pháp lý, điều kiện bảo đảm không rõ; mối liên kết các thành viên trong Tổ cũng thiếu sự chặt chẽ so với các chủ thể khác.
    Về phạm vi giám sát rất rộng vì Luật quy định Tổ đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện giám sát việc tuân theo Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp tại địa phương hoặc về các vấn đề do HĐND hoặc Thường trực HĐND phân công; tổ chức để đại biểu Hội đồng nhân dân thực hiện hoạt động giám sát. Về cách thức tiến hành, trong khi Luật quy định rất rõ đối với các chủ thể khác (Thường trực, các ban) từ việc xây dựng kế hoạch, ban hành quyết định thành lập đoàn, báo cáo và kết luận sau giám sát đồng thời các chủ thể này có quyền sử dụng con dấu của HĐND thì với Tổ đại biểu, cũng có quy định về trách nhiệm thông báo nội dung, kế hoạch giám sát cho cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát chậm nhất là 07 ngày trước ngày bắt đầu tiến hành hoạt động giám sát; mời đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tham gia giám sát nhưng Luật không quy định thông báo và mời bằng cách nào.
    Hiện nay, Ban Công tác đại biểu có hướng dẫn tại Nghị quyết số 629/2019/UBTVQH14 thì Tổ đại biểu không được sử dụng con dấu của HĐND mà chỉ sử dụng chữ ký của Tổ trưởng, tổ phó trong hoạt động tổ.
    Do đó, đề nghị quy định theo cách thức Đồng Nai đang thực hiện và có hiệu quả theo trình tự sau: Tổ đại biểu xây dựng kế hoạch → gửi đề nghị về Thường trực HĐND → Thường trực HĐND xem xét, ban hành quyết định để đảm bảo tính pháp lý của hoạt động giám sát → Tổ đại biểu giám sát và báo cáo kết quả về Thường trực HĐND → Thường trực HĐND ban hành kết luận giám sát →Tổ đại biểu theo dõi kết quả thực hiện kiến nghị.
     3. Về số lượng đại biểu chuyên trách của HĐND
    Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25.10.2017 của Ban Chấp hành Trung ương Khóa XII về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả đánh giá: “Số lượng, cơ cấu đại biểu dân cử chưa phù hợp, chất lượng còn hạn chế”. Từ đánh giá đó, Nghị quyết chỉ đạo: “Nghiên cứu, thực hiện giảm hợp lý số lượng đại biểu HĐND các cấp và giảm đại biểu HĐND công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước”. Như vậy, quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 18 tác động đến Ban HĐND cấp tỉnh đã rõ, gồm 2 giảm: (1) giảm hợp lý số lượng đại biểu HĐND và (2) giảm đại biểu HĐND công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước. Nghị quyết số 18 không chỉ đích danh giảm đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách.
    Quá trình sửa đổi, bổ sung Luật, Bộ Nội vụ đã dự thảo và xin ý kiến các địa phương, theo đó quy định giảm số lượng đại biểu HĐND các cấp ở từng loại hình đơn vị hành chính (khoảng từ 10% - 15% ở từng đơn vị hành chính); quy định 1 Phó Trưởng ban của HĐND cấp tỉnh là đại biểu HĐND chuyên trách (Luật hiện hành quy định 2 Phó Trưởng ban hoạt động chuyên trách). Lý giải về việc giảm 1 Phó Trưởng ban chuyên trách như trên, Bộ Nội vụ cho rằng việc quy định số lượng Phó Trưởng ban của HĐND cấp tỉnh, cấp huyện hoạt động chuyên trách như thời gian vừa qua đã làm tăng biên chế của chính quyền địa phương trong bối cảnh cả nước thực hiện Nghị quyết của Trung ương về tinh giản biên chế.
    Tuy nhiên, các quy định hiện hành về tinh giản biên chế thì tỷ lệ giảm áp dụng ở mức 10%. Do đó, dự thảo Luật sửa đổi xác định giảm khoảng từ 10 - 15% ở từng đơn vị hành chính cần được điều chỉnh ở tỷ lệ 10% để bảo đảm sự thống nhất trong toàn hệ thống chính trị.
    Bên cạnh đó, vấn đề đặt ra là Luật sửa đổi, bổ sung quy định giảm số lượng đại biểu HĐND hay giảm đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách? Theo Dự thảo hiện nay, HĐND cấp tỉnh đã giảm 4 - 5 đại biểu bao gồm: 1 Phó Chủ tịch; 3 đến 4 Phó Trưởng ban HĐND. Đó là chưa kể, từ đầu nhiệm kỳ, nhiều địa phương đã bố trí mỗi Ban có 3 đại biểu chuyên trách; theo xu hướng sắp xếp thời gian tới, Trưởng ban sẽ hoạt động kiêm nhiệm và thường sẽ do Trưởng các Ban Đảng đảm nhiệm thì con số đại biểu chuyên trách giảm là 7 hoặc 8 đại biểu. Do đó nhiều địa phương chỉ cần bố trí số đại biểu hoạt động chuyên trách theo Dự Luật cũng đã hoàn thành việc giảm số lượng đại biểu. Điều đó có nghĩa là giảm số lượng đại biểu nhưng thực chất chỉ là giảm số lượng đại biểu chuyên trách. Như vậy, có thể nói việc hướng đến số đại biểu hoạt động chuyên trách để giảm như dự thảo là chưa thực sự sát với tinh thần của Nghị quyết số 18-NQ/TW.
    Luật quy định, Ban của HĐND là cơ quan của HĐND, có nhiệm vụ thẩm tra dự thảo nghị quyết, báo cáo, đề án trước khi trình HĐND, giám sát, kiến nghị về những vấn đề thuộc lĩnh vực Ban phụ trách; chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước HĐND. Các thành viên Ban của HĐND chịu trách nhiệm tập thể về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Ban trước HĐND; chịu trách nhiệm cá nhân trước Ban của HĐND về nhiệm vụ, quyền hạn được Ban phân công. Do đó, đề nghị quy định giữ nguyên số lượng đại biểu chuyên trách như luật hiện hành.
    4. Các nội dung khác
    - Cần có quy định về việc tổ chức hội nghị để thống nhất nội dung, chương trình chuẩn bị các kỳ họp HĐND để có sự phối hợp, chủ động của các cơ quan, đặc biệt để đảm bảo sự phối hợp tốt giữa HĐNd-UBND-UBMTTQVN cùng cấp.
     - Trong việc phê chuẩn Nghị quyết của HĐND, các địa phương hiện quan tâm về cách thức xử lý nếu các nghị quyết của Hội đồng nhân không được cấp trên phê chuẩn (nhất là các nghị quyết về nhân sự) do đó cần được xử lý trong Luật.
     - Luật giao quyền cho HĐND cấp tỉnh ban hành một số quy định để phù hợp với điều kiện thức tế, đặc thù (như các mức thu) nhưng thực tế những quyền này lại rất nhỏ bé vì chỉ trong giới hạn khung mà Chính phủ hoặc bộ đã ban hành. Do đó khi sửa đổi Luật sắp cần có cách nào để không làm mất đi quyền của HĐND tỉnh trong ban hành các quy định và chính sách đặc thù.
     - Dự thảo Luật quy định Thường trực HĐND “thống nhất” với UBND nhưng HĐND bầu ra UBND, về địa vị pháp lý không thể quy định thống nhất do đó cần tạo khuôn khổ pháp lý và giám sát nguồn lực phù hợp.
     - Về hoạt động tiếp xúc cử tri, dự thảo Luật không có các hình thức tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND tại nơi cư trú, nơi công tác và tiếp xúc chuyên đề trong khi những hình thức tiếp xúc mà trước đây có nơi, có đại biểu đã thực hiện rất tốt và cần duy trì trong Luật hiện hành.
Nguyễn Thị Oanh